ترجمه با کمک کامپیوتر یا (Computer-assisted translation, CAT) شکلی از ترجمه زبان است که در آن یک مترجم انسانی از سخت افزار کامپیوتری برای پشتیبانی و تسهیل فرآیند ترجمه استفاده می کند.

ترجمه با کمک کامپیوتر گاهی “ترجمه با کمک ماشین” نیز نامیده می شود که البته نباید آن را با “ترجمه ماشینی” اشتباه گرفت.

ترجمه با کمک کامپیوتر : یک مرور کلی

سیستم های ترجمه خودکار ماشینی که امروزه وجود دارند بدون کمک مترجم متخصص انسانی قادر به تولید ترجمه مقاله و متن با کیفیت بالا نیستند: خروجی آنها باید به وسیله یک فرد انسانی که قادر به ویرایش مقاله و متن ترجمه شده می باشد ویرایش شود تا خطاها تصحیح شده و کیفیت ترجمه بهبود یابد. به عنوان مثال، در یک فرآیند ترجمه با کمک کامپیوتر برای ترجمه مقاله از فارسی به انگلیسی ، مرحله بعدی ویرایش مقاله انگلیسی می باشد که باید توسط یک نفر ویراستار متخصص انجام شود که یک فرآیند تعاملی بین انسان و کامپیوتر است.

برخی راه حل های پیشرفته ترجمه با کمک کامپیوتر شامل ترجمه کنترل شده ماشینی ( MT ) می باشند. ارائه ماژول های گران قیمت تر MT به بازار بتدریج مجموعه پیچیده تری از ابزارهای قابل دسترسی برای مترجم را فراهم می کند که ابزار مدیریت واژه شناسی و دیگر ابزارها و کاربردهای زبانی را شامل می گردد. دیکشنری های به دقت سفارشی شده کاربر که مبتنی بر واژه شناسی صحیح می باشند دقت MT را بسیار بهبود می بخشند و در نتیجه به افزایش اثربخشی کل فرآیند ترجمه با کمک کامپیوتر اعم از ترجمه مقالات تخصصی یا متون عمومی کمک می کنند.

محدوده ابزارها

ترجمه با کمک کامپیوتر یک عبارت وسیع و غیر دقیق است که یک محدوده از ابزارها از کاملا ساده تا پیچیده را پوشش می دهد. این ها می توانند شامل موارد زیر باشند:

• ابزارهای حافظه ترجمه ( ابزارهای TM ) شامل یک پایگاه داده مرکب از قسمت های متنی در زبان منبع و ترجمه های آنها در یک یا چند زبان مقصد.
• کنترل کننده املایی که یا در نرم افزار پردازشگر کلمه (Word processor) و یا برنامه های add-on ساخته شده اند.
• کنترل کننده های گرامر که آنها نیز یا در نرم افزار پردازشگر کلمه یا در برنامه های add-on ساخته شده اند.
• بخش مدیریت واژه شناسی (Terminology manager) که به مترجمان امکان می دهد تا بانک واژه شناسی خود را در قالب الکترونیک مدیریت کنند. این قالب الکترونیک می تواند متشکل از یک جدول ساده ایجاد شده در نرم افزار پردازشگر کلمه یا صفحه گسترده باشد یا یک پایگاه داده ایجاد شده در برنامه ای چون File Maker Pro یا یک پکیج نرم افزار تخصصی مانند Termweb, Termex, Logi Term, SDL Multi Term و غیره ( برای راه حل های قوی تر و گرانتر ).

دیکشنری های الکترونیکی- چه یک زبانه و چه دو زبانه- که به عنوان پایگاه های داده واژه شناسی دیکتوروباتری نیز معروف اند یا روی کامپیوتر میزبان هستند یا از طریق اینترنت قابل دسترسی می باشند مانند TERMIUM PLUS یا Grand dictioaire terminologique از office Quebecois de la langue francaise.

• ابزارهای جستجوی متن کامل (یا فهرست کننده ها ) که به کاربر امکان می دهد انواع مختلف متون یا اسناد مرجع و مقالات تخصصی ترجمه شده را جستجو نماید. برخی از این فهرست کننده ها عبارتند از نرم افزار جستجوی ISYS، دسکتاپ dtsearch و Naturel.
• همگام کننده ها که برنامه هایی هستند که نمونه های ترجمه یک کلمه یا یک عبارت و محتوای مرتبط آنها را در یک مجموعه تک زبانه، دو زبانه تا چند زبانه مانند متون دو زبانه یا حافظه های ترجمه تعقیب می کنند. ادامه مطلب